Ena enn lakot kot Larenion pa finn sed nanye : Sid sovaz. Ant Saint-Joseph ek Sainte-Rose, sime-la pas ant bann karo lav, bann falez nwar kot losean pe tape, ek bann lafore kot vaniy Bourbon pe miri dan lonbraz. Isi pena gran lotel, pena bor lamer amenaze : zis bann vilaz kwense ant volkan ek losean, ek bann peizaz ki sak eripsion redesine — dan vre sans. Ala nou gid konple, sif verifie an septam 2026.
Kot Sid sovaz ete ?
Sa nom-la dezign lakot sid-es lil — apepre depi Grande Anse (Petite-Île) ziska Sainte-Rose, pasan par Saint-Joseph ek Saint-Philippe. Se sa fasad ki bann koule Piton de la Fournaise zwenn kan zot desann ziska losean : isi ena ros ki ena mwins ki vint an, ek kart sa rezion-la finn redesine plizir fwa dan enn demi-siek.
Dekor-la li lopoze bann laplaz Lwes : pena lagon koray, me bann falez bazalt, bann lans nwar, bann pie vakwa ki alize finn kourbe, ek enn vezetasion ki pe devor tou seki lav finn kite. Li enn bann pli zoli bout letour lil — ek enn bann letap ki nou met san ezite parmi bann kitsoz pou fer absoliman Larenion.
Sime bann lav : travers Grand Brûlé
Ant Saint-Philippe ek Sainte-Rose, larout RN2 travers Grand Brûlé : gran lapant kot bann koule desann depi lanklo volkan ziska lamer. De kote sime, bann karo lav swiv enn deryer lot, sakenn marke ar lane so eripsion — enn liv zeolozi dan lesiel ouver, ki to fey depi to sez loto.
Paz pli inpresionan res avril 2007, « eripsion siek-la » : depi 2 avril ziska 1e me, volkan finn zet apepre 120 milion met kib lav. Koule-la finn ariv losean dan de-trwa ler-tan, li finn koup RN2 depi premie tanto, ek li finn gagn lor lamer enn platform apepre trant ektar ; dan nor Pointe du Tremblet, enn laplaz tou nef finn ne anba falez — pli zenn laplaz Lafrans. Sime-la, rekonstrir lor koule, travers li zordi : aret zis kot bann pwin amenaze — ros nef-la fite kouma kouto ek li pa stab andeor bann zonn marke.

Notre-Dame-des-Laves ek memwar bann eripsion
Dan Piton Sainte-Rose, dan bout nor sime bann lav, enn legliz rakont zistwar pli etonan dan listwar volkanik Larenion. An avril 1977, enn eripsion andeor lanklo finn anvai vilaz-la : bann dizenn lakaz detrir, apepre 1 500 dimoun evakie. Koule-la finn ariv legliz, li finn rant apepre trwa met dan nef… ek li finn arete. Batiman-la, restore an 1985, finn vinn Notre-Dame-des-Laves : lav nwar fize ankor la, kont parvi — enn arre de-trwa minit ki to pa pou bliye.
Enn lot dat grave dan sa lakot-la : mars 1986. Lav finn sorti ankor depi lanklo, li finn bril wit lakaz pre kot Le Tremblet ek li finn zet li dan lamer kot Pointe de la Table — lil finn grandi apepre 25-30 ektar. Zordi enn santie travers sa pwint mineral-la, fas ar gran losean. Ek de-trwa kilomet pli nor, Anse des Cascades aranz so bann pie palmis ek so bann fil delo ki glise lor falez — sit-la, abime par siklonn Fakir, finn reouver an 2018.

Falez, souffleur ek basin : kot kapav tous losean
Bor lamer Sid sovaz, to get li plis ki to naz ladan — ek to get li lontan. Kot Cap Méchant (« Kap Mesan »), dan Saint-Philippe, losean pe tap lor bann falez bazalt nwar borde ar vakwa : lekim, kolonn delo, enn gronde kontinie — nom-la pa vole, lamer isi vremem danzere, res lor plato. Pli les, puits arabe, enn pwi an ros ar lorizinn misterye o-bor delo, akote enn bann pli zoli plas piknik lil.
Pou naze, de ladres sirveye. Manapany-les-Bains, dan Saint-Joseph : enn basin amenaze dan bazalt, kot to plonze pandan ki bann vag pe eklate lor baraz ros. Ek Grande Anse, kart postal Sid ar so bann pie koko — nazwar zis dan basin delimite, sirveye par enn pos sekour. Enn rapel valab partou lor lil : depi larete 2017, nazwar dan losean interdi andeor lagon ek bann zonn sirveye — nou gid lor bann laplaz ek lagon Larenion explik bann regleman ek bann bon plas.

Vaniy Bourbon, anba pie
Sid sovaz se berso vaniy Bourbon — depi ansien nom lil. Se isi, an 1841, ki enn zenn esklav douz an, Edmond Albius, finn envant zes fekondasion manuel fler-la, ki zot servi ankor zordi partou dan lemond. Dan Saint-Philippe, bann lian pouse « anba pie » — dan lonbraz lafore, kole ar bann tron : enn kiltir diskre, net manuel, ki donn enn bann vaniy pli repite dan lemond.
Trwa vizit pou konpran li. Escale Bleue, dan Le Tremblet, latelie familial fonde an 1986 : vizit gide lindi ziska vandredi a 13:30, 14:30 ek 15:30 — konte 30-45 minit, 5 € par adilt, 3 € par zanfan. Vanille 100 % Réunion, kot prodikter Harry Leichnig dan Saint-Philippe, montre sik konple depi fler ziska gous afine. Ek Jardin des Parfums et des Épices, dan Mare Longue, ouver tou le zour 9 er ziska 5 er (lantre 7 € ; vizit gide 10:30 ek 14:30 lor rezervasion, apepre 1 er 30, 10 € adilt, 6,50 € zanfan) — tousala dan leker lafore Mare Longue, enn bann dernie lafore primer ba-latitid lil.

Enn zourne dan Sid sovaz (ek kot manze)
Program ki marse : kit Saint-Pierre boner, premie arre nazwar dan Manapany ouswa Grande Anse, apre mont lakot — Cap Méchant, puits arabe, lafore Mare Longue ek enn vizit vaniy koumansman tanto (bann orer Escale Bleue tom pil), traverse Grand Brûlé, enn poz kot Notre-Dame-des-Laves, retour par mem lakot dan lalimier tanto. Konte lazourne net ; ar enn nwit dan Saint-Philippe ouswa Saint-Joseph, to azout vale Langevin ek so kaskad Grand Galet, enn bann pli zoli lor lil — nazwar zis dan bann basin anba, zame anba kaskad, kouma nou explike dan nou gid lor bann kaskad Larenion.
Lor latab, Sid sovaz ena enn spesialite ki to pa pou gagn fasil ayer : salad palmis, leker palmis fre, servi dan bann ti restoran kreol Saint-Philippe ek Le Baril — souvan avan enn kari bien gousta. Bann snack Cap Méchant finn fer li zot sinatir. Pou plas sa letap-la dan enn sirkwi konple, nou itinerer 10 zour Larenion donn li enn zourne net.

Konsey pratik : letan, larout, bidze
Sid sovaz li dan fasad « o-van » lil : lapli tom pli boukou ki dan Lwes — lakot Les gagn 3 000 ziska 5 000 mm lapli par an, kan Saint-Gilles res anba 700 mm. Solision sinp : pars boner — lalimier gramatin pli zoli lor bann falez, ek bann lapli monte souvan ar lazourne. Ek enn eklersi zis apre lapli, ar ros nwar ki briye ek lekim ki anvole, vo plis ki ninport ki kart postal lesiel ble.
Kote pratik : RN2 li enn bon sime, me li tourn-tourn ant Saint-Joseph ek Saint-Philippe — konte larz, ek fer to plin avan to ale (lesans san plon 1,83 €/L dapre larete prefektoral 1e septam 2026, ek bann stasion vinn rar apre Saint-Joseph). Dan peryod eripsion, sime bann lav kapav ferme tanzantan : ranseign twa mem gramatin. Ek respekte bann santie ferme ek bann interdiksion nazwar — dan sa parti lil-la plis ki ayer, zot pa dekorasion. Pou res bann sif, nou lartik lor bidze vwayaz Larenion donn bann vre pri, pwin par pwin.
